Sanat; duygu, düşünce, tasarım veya güzelliğin, estetik bir biçimde ve özgün yöntemlerle dışa vurumudur. Sanatın farklı kategorilerinin her birini tanımak ve anlamak sadece sanattan daha fazla zevk almayı sağlamakla kalmıyor, tarihteki rolünü anlamaya da yardımcı oluyor. Sanat insanın duygu ve düşüncelerini ifade etmesinin en güçlü yanlarından biridir. Sanatçı yaptığı tabloyla, müzikle, heykelle ya da edebi bir eserle duygularını ve düşüncelerini insanlara aktarır ve oluşturduğu eserle insanlarla bağ kurar. Bir esere baktığımızda, yalnızca gördüğümüz veya duyduğumuz şeyle yetinmeyiz, onun ardındaki anlamı, sanatçının düşüncesini ve içinde bulunduğu dönemin özelliklerini de anlamaya çalışırız. Bu nedenle sanatı ve sanatçıyı doğru değerlendirebilmek için eğitim önemlidir.
Sanat Eğitimi, bireyin estetik algısını ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Sanatla düzenli olarak ilgilenmek, gözlem yorumlama ve bakış açısını geliştirir.
Eğitim sayesinde kişi, bir sanat eserini yalnızca “güzel” veya “çirkin” şeklinde değerlendirmek yerine, kullanılan renkleri, biçimleri, sembolleri, tekniği ve eserin ortaya çıktığı tarihsel ve kültürel koşulları dikkate almayı öğrenir.
Bu eğitimin de elbette okullarda; en erken dönemde başlaması gerekir. Bu süreç izlenmediğinde, sanatı anlamak ve öğrenmek, kişinin merakına ya da sanatla tesadüf karşılaşmalara bırakılmış olur.
Aynı durum sanatçıyı anlamak için de gereklidir. Bir sanatçının eserleri, yaşadığı dönemin toplumsal olaylarından, kişisel deneyimlerinden ve düşünce dünyasından izler taşır. Kişinin sanat tarihi bilgisi ve kültür bilgisi varsa, sadece sanatçının eseri üzerinden değil, eseri meydana getiren koşullar üzerinden bakabilir.
Örneğin; Pablo Picasso’nun, Guernica tablosunu ele alalım. Guernica tablosu İspanya iç savaşı sırasında Nazi Almanyasına ait savaş uçaklarının İspanya’nın Bask bölgesindeki Guernica kasabasını bombalamasını konu alır. Bu saldırıda yüzlerce masum insan hayatını kaybetmiş ve kasaba yerle bir olmuştur.
Tabloda ortadaki at sembolünde, acı içindeki at, kaba kuvvet karşısında ezilen insanlığı ve masumların çektiği acıları simgeler.
Boğa: Savaşın vahşetini yıkıcı gücünü temsil eder.
Ağlayan Anne: Ölü çocuğunu kucağında taşıyan anne figürü, savaşın getirdiği derin kederi anlatır.
Renkler: Tabloda siyah, beyaz ve gri tonların kullanılması, yaşanan acının ve umutsuzluğun dışa vurumudur.
İspanya iç savaşı sırasında Madrid’deki Atölyesinde Pablo Picasso’yu ziyaret eden bir Alman subay, masanın üzerinde duran Guernica tablosunun fotoğrafını görünce ressama, ‘’Bunu siz mi yaptınız?‘’ diye sorar. Picasso ise şu cevabı verir. ‘’Hayır siz yaptınız’’
Bir tablonun tarihini, sembollerin ve renklerin anlamlarını bildiğinizde her şey görünür ve anlaşılır hale gelir. Yeri geldiğinde, Sanatçının fırçası, kalemi, enstrümanı bir silahtan daha güçlüdür.
Bununla birlikte, Eğitim, sanatı anlayabilmenin tek şartı değildir. Duygularınız deneyimleriniz ve bakış açınız da sanatı anlamanıza katkıda bulunur. Her sanat dalının kendine ait bir dili vardır. Eğitim bize eserin dilini çözmeyi öğretir. Sanat eğitimi, sanata daha derin ve bilinçli bakabilmemizi sağlayan bir araçtır. Bilgi ve duygu birleştiğinde sanat, anlaşılır, üzerinde düşünülür ve izleyici ile arada bir bağ kurulur.
Bu bağın oluşabilmesi için, kişinin sanat eseriyle sıklıkla karşılaşması gerekir. Sanat eserine ulaşmak kolay olsaydı, sanat ve sanatçıyı anlamak, esri değerlendirmek daha kolay olurdu.
Sanat eserine ulaşmanın zorluğu yalnızca fiziksel değildir. Asıl mesafe, insan ile eser arasındaki zihinsel mesafedir. Bir tabloya bakmak kolaydır; fakat onu görmek, anlamak, renklerin ve biçimlerin arkasındakini görebilmek başka bir derinlik ister. Sadece esere bakan gözleri değil, duygularını ve hayal gücünü de kullanabilmelidir. Bunu diğer bir sanat dalıyla karşılaştırırsak daha anlaşılır olur.
Bir sanat eserine ulaşmak, müziğe ulaşmaktan daha zor olmuştur. Çünkü müzik, sesle her yere ve herkese ulaşır. Sokakta, radyoda, ev de veya başka bir mekânda duyulabilir. Oysa bir sanat eseri, heykel ya da özgün bir çalışma, kendi mekanındadır.
Ona ulaşmak için, müzeye gitmek, sanat galerisine gitmek, bunun için zaman ayırmak gerekir. Müziği duyduğumuz da sizde anında bir duygu uyandırır. Ruh halinizi değiştirebilir. Bir resim sessizdir, onu sadece gözle görmek yeterli değildir. Ama sanatı ve sanatçıyı anladığınızda, karşımızdaki sanat eserinin bize ne söylediğini anlarız.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, esere ulaşmanın zorluğu oldukça hafifledi. Teknolojiyle birlikte sanat ve sanat eserlerine ulaşmak geçmişte olduğu kadar artık zor değil.
Sanat müzelerin ve galerilerin duvarlarından çıkarak ekranlarımıza kadar ulaştı. Sanal müzeler, online sergiler sayesinde bulunduğumuz yerden görmek ve keşfetmek mümkün hale geldi. Bir eseri sadece bir kez görmek yerine, onu tekrar tekrar incelemek, sanatçının kullandığı renkleri, biçimleri, çizgileri ve anlatmak istediği düşünceleri daha iyi anlamamıza yardımcı olur.
Çünkü sanat eseri, ilk bakışta bütün anlamını ortaya koymaz. Bazen bir tabloyu farklı zamanlarda defalarca gördükçe daha önce fark etmediğimiz ayrıntılar görürüz, anlattığı hikâyeyi daha iyi kavrarız. Sanal müzeler ve online sergiler bu açıdan önemlidir. Farklı dönemlere, kültürlere ait eserleri karşılaştırarak görmek, sanat tarihi bilginizi de geliştirebilir. Sürekli gördüğümüz eserler zamanla zihnimizde yer eder. Onları anlamak ve yorumlamak kolaylaşır.
Bir gün, sanat galerisinde bir eserin karşısında dururken, ‘’Maviyi kullanma şekli ve tablonun verdiği mutluluk ve huzur hissi, tıpkı Marc Chagall gibi’’ diye düşünürken bulursunuz kendinizi…

