Avrasya Coğrafyasının Kilit Ülkesi Doğu Türkistan ve Çin’in Yayılmacılığı Prof. Dr. Vâris ÇAKAN* Giriş Doğu Türkistan meselesi tarihi ve sosyolojik boyutlara sahip jeopolitik bir meseledir. Sorunun tarihi ve sosyolojik boyuttaki iki tarafı Türkler ve Çinlilerdir. Türkler, bu coğrafyada günümüzde resmi olarak görünürde özerk bir statüye sahiptir. Özerk bölge statüsü verilmeden önce bölgede çetin bir milli […]
Yazının devamı İçin tıklayınızUTANIRIM Bir zulüm karşısında, ben insanı tanırım Tepkisiz olanlardan, vallahi utanırım Bu dünya hepimizin, nedir bunca nefret kin Bencillik hırkasını, çıkartıp atın ilkin Farkı yoktur aslında, özgürce iman edin Kula kul olmamızı, emir eder hangi din Yaşadığım kürede, nerede zulüm varsa Tüm insanlık birleşse, beraber hesap sorsa Emperyalist ülkeler, saymamıza gerek yok Açlıktan ölen var […]
Yazının devamı İçin tıklayınızUygur’dan Uygarlığa ve Tarih Boyunca Uygur Ekonomisi[1] Cazim Gürbüz[2] Uygur’dan Uygarlığa “Hans Stephan Santesson, James Churchward’ın Batık Kıta Mu Uygarlığı adlı 4 ciltlik eserini bir kitapta topladı. Ruh ve Madde Yayınlarından Türkçesi çıktı… Bu kitapta bir bölüm Uygurlarla ilgili… O dönemde Türklerin Uygur adıyla adlandırıldığını beltipbu kitaptan özet bilgiler verelim. Uygur İmparatorluğu Doğu’da Pasifik Okyanusu’na […]
Yazının devamı İçin tıklayınızATATÜRK’ÜN KABRİNDE Azâmetli mezar anıtta Atatürk yüz vurdum kabrine Hürmet dolu gönlüm sükûtta Tarihe ölmez eserine Sâkin yatmaktasın kabrinde Oysa eserin harekette İsmini “Bismillâh” gibi kutsal Söylüyor Türkiye hürmetle Ordunla cenge girince Sen Yenilip yok oldu esaret Titredi önünde düşmanlar Silindi sarıklı cehalet Atatürk milletin ruhusun İnkılâplarınla yaşarsın Atatürk milletin tuğusun Milletin önünde koşarsın Atatürk […]
Yazının devamı İçin tıklayınızİlk kez gittiğim bir ülke zihnimde uyandırdığı tarihsel çağrışım ölçüsünde ilgimi çeker. Bu bakımdan Çin Halk Cumhuriyeti benim için muazzam bir derinliğe, eşsiz ve engin bir genişliğe sahiptir. Gençliğimizin önemli bir bölümü okuyarak, tartışarak, uzaktan da olsa Çin’i anlama çabasıyla geçti. Bu çaba bugün de devam ediyor. Cumhuriyet Devrimi ve Sun Yat-sen’in Üç Halk İlkesi’nden […]
Yazının devamı İçin tıklayınızBEZEKLİK: “DÜNYANIN EN ZENGİN ORTA ASYA HAZİNESİ…” Yazı: Yücel Feyzioğlu Fotoğraf: Yaşar Özbek Göktürk-Uygur masal ve efsanelerini derlemek için Çin’den vize alamayınca yaklaşık kırk yıldır görmek istediğim “Dünyanın en zengin hazinesine” bir adım yaklaşma olanağı doğunca heyecana kapıldım. Eşim, ben ve Arkeolog Yaşar Özbek ile “Museum für Asiatische Kunst” Asya Sanat Müzesi’nin yolunu tuttuk. Turfan […]
Yazının devamı İçin tıklayınız“ESİR DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN İSA YUSUF ALPTEKİN’İN MÜCADELE HATIRALARI” ADLI ESERİNİN ARDINDAN Uygur Türkleri hakkında ilk bilgilerim, Kazakistan’da yaşadığım dönemde şekillenmeye başlamıştır. Yaşadığım mahallede az sayıda da olsa Uygur ailelerin bulunması, bu toplumu yakından gözlemleme fırsatı sunmuştur. Uygurların sakin, mütevazı, diğer toplumlarla uyum içinde yaşamaya gayret eden, naif ve mazlum bir yapıya sahip olduklarını kısa […]
Yazının devamı İçin tıklayınızOrada bir ülke var uzakta. Gitmesek de kalmasak da o ülke ve orada yaşayan, hayatta kalmak için olağanüstü mücadele veren insanlar bizim soydaşlarımız, canımızdır. Orası Türk uygarlığının, kültürünün ilk tohumlarının atıldığı yer Doğu Türkistan’da yaşayan Uygur Türklerinin yaşadığı kadim coğrafyadır. Yüzyıllar önce göç yoluyla kopup geldiğimiz ata topraklarımızda bugün olup biten bütün olumsuzluklar, asimilasyon, soykırım, […]
Yazının devamı İçin tıklayınızBaşlarken Yıllardır haberlerde duyduğumuz ama çoğumuzun tam olarak ne yaşandığını bilmediği bir coğrafya: Doğu Türkistan. Haritada Çin’in batısında yer alıyor olabilir; ama gönlümüzdeki yeri çok daha farklı. Ben bu topraklara bir gezgin olarak gitmedim: Bir Türk, bir Müslüman ve bir insan olarak gittim. Merakla değil, sorumlulukla… Turfan’ın kurak sokaklarında dolaşırken, Urumçi’nin kalabalığında kaybolurken fark ettim […]
Yazının devamı İçin tıklayınızEğitişim sözcüğünü ilk kez günümüzden tam 22 yıl önce sevgili meslektaşım Dr. İkram Çınar’dan duymuştum. İletme, etkileme ve yönetmede karşılıklılık durumunu anlatan iletişim, etkileşim ve yönetişim yaygın biçimde kullanılmaktaydı ama eğitişim bir ilkti benim için. İletişim, etkileşim ve yönetişim sözcüklerini TDK ve Dil Derneği sözlüklerinde bulabilirdiniz. Peki ya eğitişim? Benim için çok anlamlı olan bu […]
Yazının devamı İçin tıklayınızLina, saatler süren yolculuk sonrası Londra’nın gri ve soğuk gökyüzünden İstanbul’un renkli ama karmaşık siluetine indiğinde, yeşil gözleri hem tanıdık hem de yabancı gelen manzarayı süzdü bir müddet. Boğaz’ın üzerinden asi bir rüzgâr esiyordu; saçları, masmavi denizin dalgaları gibi savruluyor, vapurların sesiyle birleşen kalabalık şehrin şarkısı doluyordu kulaklarına. Havalimanına indiği gibi en yakın sahile götürmüştü […]
Yazının devamı İçin tıklayınızBenden önceki kuşak idealist ve milliyetçi bir kuşaktı. Bu tuhaf bir şey değildir. İnsan olan vatanını, milletini, ülkesini, devletini sever. Bu sevgi başka ülke ve kavimlere düşmanlık taşımadığı sürece saygıdeğer bir duruştur. Yok oluştan “kanla ve irfanla” bir devlet kuruyorsunuz! Ulusal coşku üst düzeyde. Sohbetlerin konusu savaş anıları… O ortamda büyüyorsunuz. Okulda ilk defa Türk […]
Yazının devamı İçin tıklayınızDoğu Türkistan’da Asimilasyon ve Soykırım Prof. Dr. Alimcan İnayet[1] Doğu Türkistan adı üstünde Türklerin yaşadığı bir ülkedir. Jeopolitik, jeoekonomik ve jeostratejik yönden son derece önemli bir konumda bulunmaktadır. Jeopolitik açıdan Doğu ile Batı arasında bir tampon bölgedir. Batı ve Türk dünyasının Çin’e, Çin’in Orta Asya, Ortadoğu ve Avrupa’ya açılan kapısıdır. Jeoekonomik açıdan zengin yeraltı ve […]
Yazının devamı İçin tıklayınızÖncesi ve Sonrası ile CILAVUZ KÖY ENSTİTÜSÜ YAŞANTILARIM-8 Önceki Bölüm KÂZIM KARABEKİR EĞİTİM ENSTİTÜSÜ’NDEKİ BEŞ YILIM Atandığım Erzurum Kâzım Karabekir Eğitim Enstitüsüne gitmek üzere Çorum’dan ayrılmadan önce, ev eşyamızı, kitaplarımı özenle paketleyip hazırladım. Bunları Erzurum’a götürmesi için, çok sevdiğim ve beni çok seven, Ankara’da bir şirketin şoförlüğünü yaptığı sürece hemen her cumartesi akşamı, elinde bir […]
Yazının devamı İçin tıklayınızGiriş Bu yazıda Hevir Tömür tarafından kaleme alınan, Doğu Türkistan’ın istiklali için ömrünü feda etmiş Abdulhaluk Uygur’un hayatını konu alan “Erken Uyanan Adam” isimli romandan ve romanımızın yazarı Hevir Tömür’den bahsedilecektir. Dönemin aydınlarının toplumun eğitiminden kendilerini nasıl sorumlu tuttuğunun üzerinde durulacaktır. Doğu Türkistan örneğinde de yaşadığımız, aydınlarına sahip çıkmayan milletlerin yaşadığı felaketlerden söz edilecektir. Roman, […]
Yazının devamı İçin tıklayınızAcının Sessiz Yankısı: Uygur’dan Kırım’a Türk’ün Feryadı Sabircan Celil[1] Uzakta, gözlerimizin görmediği yerlerde bir halk yaşıyor; ya da yaşamaya çalışıyor. Ne bir ses var, ne de yankı. Orada milyonlarca yaralı kalp çırpınıyor sessizliğin içinde. Bu kalpler, Uygur diyarında zulme uğrayan, dili yasaklanan, inancı bastırılan, yüzüne kameralar, bileğine kelepçeler takılan soydaşlarımızın kalbidir. Uygurlar… Dilini korumaya çalışan, […]
Yazının devamı İçin tıklayınızSözde Uygur Terör Tehdidi: Çin’in Söylem Politikaları Üzerine Eleştirel Bir İnceleme Elif Altun* Öz Çin Halk Cumhuriyeti’nin (ÇHC), Doğu Türkistan politikasını “terörle mücadele” söylemi çerçevesinde geliştirdiği güvenlik stratejileri üzerinden eleştirel bir bakışla incelediğimiz bu çalışmamızda, Pekin yönetiminin bölgedeki etnopolitik gerginlikleri tarihsel süreçte nasıl kriminalize ettiğini, toplumsal hoşnutsuzlukları “terörizm” kategorisi altında yeniden tanımlayarak meşrulaştırma yöntemlerini analiz […]
Yazının devamı İçin tıklayınızDala Vilayatınıñ Gazetı Sayfalarında Doğu Türkistan[1] Dr. Rıdvan Çitil[2] Çarlık Rusya ele geçirdiği topraklarda kısa sürede kendi yönetim sistemini kurarak bölgede kalıcı olmaya çalışmıştır. 1865 yılında Taşkent şehri Rusların eline geçtikten sonra 1867 yılında Türkistan Askerî Bölgesi kurulmuştur. 1882 yılında da Rusya askerî bakanı P. S. Vannovskiy’in girişimiyle Batı Sibirya Askerî Valiliği ilga edilerek Akmola […]
Yazının devamı İçin tıklayınızTahir Hamut İzgil, (2025). Gece Yarısı Tutuklanmayı Beklemek: Bir Uygur Şairinin Soykırım Tanıklıkları. Timaş Yayınları. Çin’in Doğu Türkistan’da sergilediği baskılar edebiyata da konu olmuştur. İzgil’in ödüllü yapıtı bunlardan birisidir. Kitabın arka kapağında şunlar yazılı: “Çin 2017’de Doğu Türkistan’ı devasa bir açık hava hapishanesine çevirdi. Kitlesel tutuklamalar, toplama kampları ve sözde eğitim merkezleri… Modern Uygur şiirinin […]
Yazının devamı İçin tıklayınızGiriş Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Türk dünyası, tarih boyunca birçok bağımsız ya da yarı bağımsız Türk topluluklarına ev sahipliği yapmıştır. Bu Türk topluluklarından biri de Doğu Türkistan coğrafyasında yaşayan Uygur Türkleridir. Uygur Türkleri, tarihsel derinlikleri, kültürel zenginlikleri ve güçlü edebî birikimleri ile Türk dünyasında önemli bir konuma sahiptir. Çin coğrafyasında yaşadığından dolayı diğer Türk […]
Yazının devamı İçin tıklayınızTarihsel Özözet 15. yüzyılda henüz Amerika yeni fark edilmiş, Avustralya ve Antarktika bilinmiyordu. Dünyanın üç kıta olduğu sanılıyordu. Bu Afro-Avrasya’nın adı “eski dünya”dır. Eski dünyanın 16. yüzyıl haritalarında dikkati çeken ise irili ufaklı birçok Türk devletinin var olmasıdır. Bunlardan bazıları Osmanlı Devleti, Akkoyunlular, Özbek Hanlığı, Kırım Hanlığı, Altınorda, Timurlular İmparatorluğu, Delhi Sultanlığı, Sibir Hanlığı ve […]
Yazının devamı İçin tıklayınızSunuş Eğitişim Dergisi’nin bu sayısında Uygurlar ve Doğu Türkistan’ı konu edindik. Uygurlar, Türk kültürüne büyük katkılar yaptığı gibi, evrensel kültüre de önemli katkı sağlamış bir uygarlığın temsilcisidir. Türkiye ile arasında binlerce km uzaklık olsa da kardeşlik ve gönül bağı hiç kopmamıştır. Anadolu’da öbek öbek Uygur yerleşimleri vardır. Yüzlerce yıllık kültür ve değerlerimiz ortaktır. Yine de […]
Yazının devamı İçin tıklayınızUygarlığın zirvelerine çıkıp kendilerine ve insanlığa büyük bilgiler sağlayan toplumlar da çöker. Çöken toplumlarda cehalet, sefalet, ahlaksızlık ve daha birçok olumsuzluk kol gezer. Sonra içlerinden bazıları uyanır. Bunun böyle gitmeyeceğini, durumu değiştirip düzeltebileceğini söylerler. Bunlar erken uyanan kişilerdir ve kaderleri genellikle cahil ahlaksızların elinde trajik biçimde sonlanır. İran’ın Azerbaycan eyaletinden büyük şair Muhammed Hüseyin Şehriyar, […]
Yazının devamı İçin tıklayınız
