Atabek Yurdu -

Fahrettin Kırzıoğlu Abidesi

01/05/202601/05/2026Orhan UravelliLeave a Comment

“Osmanlıların Kafkas Ellerini Fethi: 1451-1590”[1] kitabının girişindeki ilk cümlelerle F. Kırzıoğlu, 1980’de bana hiç unutamayacağım dersi vermişti: asırlar boyu engin bir coğrafyaya hükmeden Osmanlılar, 19. yüzyıl ortalarına kadar Kafkas(ya) yer adını kullanmamışlardı. Gerçekten de, örneğin, Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde sayfalarca Kafkas coğrafyasından bahsedilse de ünlü gezgin, Kafkas adını hiç kaydetmemiştir… Bakü Devlet Üniversitesi Şarkiyat Fakültesi Türk […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bizim Köyün Geleneksel Söz Varlığından Örnekler-2

17/02/202617/02/2026Rasim BakırcıoğluLeave a Comment

Önceki bölüm İçinde doğup büyüdüğüm Artvin’in Ardanuç ilçesine bağlı Aşağı Irmaklar köyü, bir zamanlar Atabek Yurdu olarak bilinen ve merkezi Ahıska olan bölgede yer alıyor. Anadilim; evinde, sokağında, iş yerlerinde, iyi-kötü günlerinde, her mevsiminde yaşanan duyguları, düşünceleri, yapılıp edilenleri dile getirmek için kullanılmakta olan varsıl ve çok renkli bu söz varlığından güç almış bulunuyor. Benliğim, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Ahıska’dan Bayburt’a Ortak Hafızanın İzleri

02/02/202602/02/2026Elif AltunLeave a Comment

Elif Altun* Bazı coğrafyalar vardır; haritada yan yana durmaz ama insanına kulak verdiğinizde aralarındaki mesafe hızla kapanır. Bayburt ile Ahıska, Posof, Ardahan ve Artvin arasındaki ilişki tam olarak böyledir. Bugün farklı illerin, hatta farklı ülkelerin sınırları içinde anılsalar da bu toprakların insanı aynı hikâyeyi anlatır. Kelimeler değişir, ezgiler bazen başka bir tınıdadır ama hikâyenin ruhu […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Atabegler Yurdu Ahıska Bölgesinde Kıpçak Varlığı ve Faaliyetleri Üzerine Kısa Bir Değerlendirme

02/02/202603/02/2026Dr. Azad DedeoğluLeave a Comment

Dr. Azad Dedeoğlu[1] Tarihte Kıpçak Bozkırı mânasında Deşt-i Kıpçak diye bilinen geniş bir sahaya yayılan Kıpçakların, daha sonraki devirlerle değişik bölgelere dağılarak birçok milletle de irtibata geçtiği bilinmektedir. Bu uruğun başta Kafkaslar olmak üzere Hindistan, Mısır, Bizans, Macaristan ve Romanya’ya kadar uzanan geniş bir sahaya yayıldığı ve buralardaki askerî ve idarî işlerde en yüksek mevkilere […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Atabek Yurdu’mda Masalsı Bir Yılbaşı

02/02/202602/02/2026Gülsen DedeLeave a Comment

Kar yağıyordu inceden inceden…Yer gök süt beyazına boyanmış, sonsuz bir masalın ya da rûyanın ortasında yaşıyorduk sanki. Hiç bitmesin o gün, hiç gitmesin istedim yürekten, karın ve ruhumuzu serinleten o bembeyaz havanın güzelliğinin. O gün bütün renkler gizlenmiş de, her yeri kara teslim etmiş gibiydi. Gökyüzünün narin kanatlı serçeleri de duygularıma eşlik edercesine gelmişlerdi. Pencere […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Ardahan’dan Gelen Tatar Türküsü Üzerine Bir Deneme

02/02/202616/02/2026Semih İpekLeave a Comment

Semih İpek Atabek Yurdu’nda en eski Türkülerden birisi “Ardahan’dan Gelen Tatar”dır. Fakat bu türkünün hikayesi ve detayları ile ilgili elimizde pek malumat yoktur. Olan bilgiler ise sonraki dönemlerde ortaya çıkmıştır. Bu yazıda güzel Atabek Yurdumuzun bu güzel türküsü hakkında düşüncelerimi sizinle paylaşacağım. Öncelikle bazen türküde geçen “Tatar” adı bir Türk boyu olan Tatarlarla değil Osmanlı […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bir Serhat Eyaletinin Muhafazası: Osmanlı Devleti’nin Ahıska’yı Elde Tutma Stratejileri

02/02/202602/02/2026Doç. Dr. Fadime Tosik DinçLeave a Comment

Fadime Tosik Dinç [1] Giriş Ahıska toprakları, “Kavimler Kapısı” olarak da ifade edilen Kafkasya, Karadeniz ve Anadolu’yu birbirine bağlayan stratejik bir mevki olup, Kafkasya’ya Anadolu tarafından ulaşabilmenin kilit noktasıydı. Bir başka ifadeyle bu önemli kilidi açacak anahtar konumundaydı. Zira Ahıska’ya hâkim olan bir devlet, Kafkasları rahatlıkla kontrol altına alabileceği gibi Anadolu’ya da kolaylıkla girip nüfuz […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Ahıska ve Posof Bölgesinde Türk Varlığı

02/02/202616/02/2026Prof. Dr. Ahmet OcakLeave a Comment

Prof. Dr. Ahmet Ocak [1]* Giriş Ahıska-Posof bölgesinin Türk varlığıyla tanışması çok eski çağlarda bölgeye Sakaların gelişiyle başlar. Hazar denizinin doğusunda yaşayan Saka (İskit) Türkleri M.Ö. 713 yılları civarında Kırım bölgesinde yaşayan Kimmerler üzerine saldırıya geçerek, Tarihçi Herodot’un “karanlıklar ülkesi” diye tanımladığı bu bölgedeki halkı Kafkaslar bölgesine doğru hareket ettirmiştir. Sonra bu kaçanların peşinden Kafkasları […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bayburt ili Tez Bibliyografyası ve Değerlendirilmesi

02/02/202602/02/2026Elif AltunLeave a Comment

Elif Altun* Özet 1987 yılından günümüze kadar Bayburt ili üzerine yapılmış yüksek lisans ve doktora tezlerini niceliksel, tematik ve metodolojik açıdan incelediğimiz bu çalışma kapsamında tezlerin yıllara göre dağılımı, hazırlandıkları üniversiteler, konu alanları, kullanılan yöntemler ve mekânsal odakları değerlendirilmiştir. Bulgular, Bayburt üzerine yapılan lisansüstü çalışmaların özellikle 2000 sonrası dönemde belirgin bir artış gösterdiğini ve jeoloji, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Ardanuç Ağzında Kargışlar / İlençler / Beddualar

02/02/202602/02/2026Sevgi ŞenolLeave a Comment

Türkiye’nin Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Ardanuç, Artvin (merkez), Posof, Şavşat, Yusufeli ile bugün Gürcistan sınırları içinde kalan Ahıska ortak bir kültüre ve aynı ağız özelliğine sahiptir. Anadolu ağızlarının sınıflandırılmasında aynı ağız grubunda yer almaktadır (Karahan, 2011, s. 96, Ersöz, 2015 s. 79). Sözlü Türk kültüründe “kargış, ilenç” olarak da yer alan beddualar, binlerce yıl […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Şenkaya’nın Kurtuluşu ve Vizyoner Lider Hüseyin Köycü

01/02/202616/02/2026Irmak AktürkLeave a Comment

Örtülü’den Şenkaya’ya Erzurum ile Kars arasındaki Allahuekber Dağları’nın eteklerinde büyük bir köy yer almaktadır: Örtülü… Kayalar arasında, benzersiz güzellikte yükselen çam ağaçlarıyla örtülüdür. 1828’de Kars ve Erzurum’un Rus işgaline uğradığı dönemde köy halkının bir kısmı Anadolu’ya göç etmiş. 93 Osmanlı-Rus Harbi (1877-1978) sonrasında, Bardız Çayı’nın güneyinin Osmanlı İmparatorluğu’na, kuzeyinin Rusya’ya bırakılması üzerine, Örtülü yöresi iki […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Editörden

01/02/202611/02/2026Dr. İkram ÇınarLeave a Comment

Sunuş Eğitişim Dergisi’nin bu sayısında bölgesel bir çalışma yapmayı yeğledik: Türkiye’nin kuzeydoğusu. Bu bölge İlhanlılardan beri oluşan bir etnogenezle özgün bir kültür bölgesi haline gelmiştir. Bu bölgenin tarihteki adı Atabek Yurdu’dur. 19 ve 20. yüzyıllarda bölgeye yönelik emperyalist ve ırkçı saldırıların yarattığı tahribattan Türk ve Türk jeokültürüne yakın toplumlar başta demografik ve kültürel olmak üzere […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Yer Adları Üzerine

01/02/202619/02/2026Bakşı AkboğaLeave a Comment

Giriş Türk milleti, dikkatinin önemli bir kısmını terör olaylarını önlemeye odaklamışken, minik komşu ülkelerin ve vaktiyle dizleri üzerinde sürünerek ülkemize sığınan ama kalbi hâlâ eski vatanları için çarpan bazılarının ülkemizin ulusal birliğini bozmaya yönelik psikolojik saldırıları, bölücülük girişimleri ve ulusal birlik ve dirliği bozmaya yönelik algı çalışmaları gözleniyor. Sosyal medya ve Wikipedia gibi genellikle konu […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Osmanlı Öncesi Dönemde Güney Gürcistan Nüfusunun Türk Dünyasıyla Temasları

01/02/202602/02/2026A. A. Akshamakova-V. A. SilantyevaLeave a Comment

Asiyet A. Akhşamakhova[2] – Viktoriya A. Silantyeva[3] Rusçadan Çeviren: Nilüfer Mutlu[1] Ahıska bölgesi daha eskiçağdan beri özel bir konuma sahipti. Ahıska arazisi, kuzeyden Meskhetiya ve Trialet, kuzeydoğu ve doğudan Samsar ve Cavakhet, güneydoğudan Çıldır, güneyden Eruşet ve batıdan Arsiyan sıradağlarıyla çevrili olup bu dağların arasındaki vadiler ile çukurluk topraklardan ibarettir. Bugünkü Ahıska, Samtskhe-Cavakhetya Vilayetinin merkezi […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Çizgilerimde Taşıdığım Ahıska

01/02/202602/02/2026Nilüfer ÇavuşLeave a Comment

Ben Ahıskalıyım. Bu cümle benim için sadece bir kimlik ifadesi değil; bir duruşun, bir terbiyenin ve kuşaktan kuşağa aktarılan sessiz bir direncin adıdır. Ahıskalı bir ailede büyümek, insana erken yaşta sorumluluk, saygı ve sabrı öğretir. Bugün dönüp baktığımda, Ahıskalıların verdiği ana terbiyesinin beni ne kadar derinden etkilediğini daha iyi anlıyorum. Zaman değiştikçe, bu değerlerin gençler […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

“Ardahan Türküleri

01/02/202602/02/2026Muhammed Ali GöllüLeave a Comment

Bu yazı; Orhan Bahçıvan, Gökhan Temur ve Selçuk Murat Kızılateş’in yazdığı ve Bekir Karadeniz’in editörlüğünü yaptığı, Ardahan Valiliğinin katkılarıyla yayınlanan “Ardahan Türküleri” adlı kitap hakkında yazılmıştır. Kitabı hazırlayanlardan Orhan Bahçıvan, 1952 yılında Ardahan’ın Göle ilçesinde dünyaya geldi. Asıl adı Halis Kızılateş’tir. Diyarbakır Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümünü bitirdi. Şiirleri 1984 yılından sonra düzenli olarak edebiyat dergilerinde […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bir Sürgünün Ardından: Ahıskalı Türklerde Vatan Kavramı

01/02/202616/02/2026Muhammet AliLeave a Comment

Giriş Vatan, genel itibariyle sınırları çizilmiş, bir bayrağın temsil ettiği, haritalarda konumu belli olan ve resmî belgelerle tanınan bir toprak bütünü olarak tanımlanır. Nitekim sürgüne maruz kalmış toplumlar için vatan, yukarıda bahsi geçen somut tanımların ötesinde bir anlam barındırır. Ahıskalı Türkler açısından vatan, bayrağın temsil ettiği ve toprak bütünlüğü belirli olan bir yerden ziyade unutulamayan […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Âşık Üzeyir (Fakiri) ve Ahıskalı Hasta Hasan

01/02/202616/02/2026Dr. İkram ÇınarLeave a Comment

Ahıskalı Hasta Hasan (1762-1866)[1] bir halk ozanıdır. Aslen Ahılkelek’te doğmuş ama oradan Ahıska’ya taşınmış. Taşınmasının nedeni Rusya’nın 1828’de bölgeyi işgal etmesi ve dışarıdan bölgeye Ermeni nüfus taşıyarak bölgenin demografisini zorla değiştirme girişimi üzerine yaşanan etnik çatışmalardan ötürüdür. Yaşadığı Dırqına köyüne yerleştirilen göçmen Ermenilerin, Türklerin mal ve mülklerine “çökmeleri” sonucu evini barkını bırakıp Ahıska’ya göçmüştür. Adındaki […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Serhat Boyunun Bilgesi ve Ahıska’nın Feryadı: Posoflu Âşık Üzeyir (Fakirî)

01/02/202616/02/2026Ömer AydınLeave a Comment

Bu makale, 18. yüzyılın sonunda filizlenen ve 19. yüzyılın ilk yarısında serhat boylarının en gür sesi haline gelen Posoflu Âşık Üzeyir’in (Fakirî) hayatını, Atabek Yurdu Ahıska’ya olan bağlılığını ve Türk edebiyatındaki özgün yerini ele almaktadır. Türk halk edebiyatı, Anadolu’nun uç beyliklerinde ve sınır boylarında vatan savunması ile sanatın iç içe geçtiği bir gelenek üzerine inşa […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Milli Kahraman Server Atabek Anıldı

07/05/202507/05/2025Şevket Kaan GündoğduLeave a Comment

Millî Kahraman Osman Server Atabek Bursa’da Anıldı İstiklâl Savaşı kahramanı, I. Dönem Ardahan Mebusu ve Cumhuriyet dönemi aydınlarından Osman Server Atabek, Bursa’da düzenlenen anlamlı bir programla anıldı. 20 Nisan 2025 tarihinde Ördekli Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen anma etkinliği, Bursa Posoflular Derneği tarafından organize edildi. Programa akademisyenler, sivil toplum temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı. Sunuculuğunu Ali […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Cılavuz Köy Enstitüsü Yaşantılarım – 1

07/02/202429/04/2024Rasim BakırcıoğluLeave a Comment

ÖNCESİ VE SONRASI İLE CILAVUZ KÖY ENSTİTÜSÜ YAŞANTILARIM -Gerçekler, ayrıntılarda gizlidir.- Rasim BAKIRCIOĞLU NELERİ, NİÇİN YAZIYORUM? Yaşım, yüzyıllık zamanın son çeyreğine erişince, önemsediğim yaşantılarımı, onların evrende zerre bile olmadıklarını bilmeme karşın, zamanın acımasız değirmeninde un ufak olmasınlar, diye yazmaya başladım. İyi de ne işe yarayacak, bu yazacaklarım? Bunların bir işe yaraması mı, yoksa ölümümden […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kars’ta Anıtlar

17/02/202317/02/2023Dr. İkram ÇınarLeave a Comment

Aleksandr Nevski ve Kars Eğitim uzmanları ders kitaplarına o kadar çok şey sığdırır ki, onu ancak başka bir uzman görüp anlamlandırabilir. Tarih eğitimi üzerine çalışan değerli dostum Prof. Dr. Özgür Aktaş son zamanlarda farklı ülkelerin ders kitaplarını inceliyor. Bu arada Rus tarih kitaplarına da bakmış, yazmış. Makalesinden bir resim dikkatimi çekti. Ruslar henüz kabile-prenslik iken, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Fahrettin Kırzıoğlu ile Röportaj

Şahver Karasüleymanoğlu bir yorum

Prof. Dr. Fahrettin Kırzoğlu’nu ölümünün 15. yıl dönümünde, 23 yıl önce yaptığım söyleşiyi paylaşarak anmak istedim. [1] 10 Şubat 2005 günü akşamı, evimizin telefonu çaldı. Araştırmacı-Yazar dostumuz Yunus Zeyrek arıyordu. Üzüntüyle, Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu’nu yitirdiğimizi, ertesi günü Cebeci Asrî Mezarlığında toprağa verileceğini bildirdi. Eşimle birlikte o gün mezarlığa gidip defin törenine katıldık. Kırzıoğlu’nun oğulları […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

“Atabek Yurdu”

Aydın Karasüleymanoğlu bir yorum

[Bu yazı, Atabek Yurdunun değerli yazarı Aydın Karasüleymanoğlu‘nun son yazısıdır. Kendisini rahmet ve minnetle anarken, araştırmacıları onun eserleri üzerinde çalışmaya çağırıyorum. İkram Çınar] Bilim yuvası üniversitelerimiz, salt öğrencilerin yetiştirilmesine değil bulundukları yörelere de önemli katkılarda bulunmaktadırlar. Öğretim üyeleri, uzmanlık alanlarına göre yörenin ekonomisine, ziraatına, kültürel değerlerine ilişkin araştırmalar yapmaktadırlar. Yayınlarıyla, kitaplarıyla önerilerde bulunmakta, bilimin ışığında […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Atabek Yurdu Yazıları

Dr. İkram ÇınarLeave a Comment

Atabek Yurdu ve Ahıska Yazıları Atabek Yurdu Özel Sayısına Sunuş Doç. Dr. İkram Çınar Ahıska ve Posof Bölgesinde Türk Varlığı – Prof. Dr. Ahmet Ocak Atabegler Yurdu Ahıska Bölgesinde Kıpçak Varlığı ve Faaliyetleri Üzerine – Dr. Azad Dedeoğlu Bir Serhat Eyaletinin Muhafazası: Osmanlı Devleti’nin Ahıska’yı Elde Tutma Stratejileri – Doç. Dr. Fadime Tosik Dinç […]

Yazının devamı İçin tıklayınız