Mertlik Etnopedagojisi

Hepimiz insanız, peki etnik grupların değer ve davranışlarındaki farklılık nereden kaynaklanıyor? Toplumların değer ve davranış kalıpları nasıl oluşur? İnsan topluluklarının benzer olaylara benzer tepkiler vermesinde çocuk yetiştirme kültürünün rolü nedir? Etnopsikoloji ile genetik etkinin ilişkisine girmek istemem, konu dağılır. Ancak aynı kavim üyelerinin benzer yaklaşım sergiledikleri de bir gerçektir. Öyleyse bir etnopsikolojik durum var ve […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji için Sunuş

Etnopedagoji için Sunuş Eğitişim’in 90. sayısını iki genç eğitim biliminin adını ve işlevini yaygınlaştırmak amacıyla onu tanıtan yazılara ayırdık. Bu bilimler etnopedagoji ve etnoandragojidir.  Bunlar okul dışında, aile ve toplumda yapılan eğitimi inceler. İnsanların çocuklarını neyle, neye göre, nasıl ve niçin eğittiklerini araştırmak bu bilimlerin konusudur. Üniversitede eğitim bilimleri daha çok öğretmen yetiştirme ve okul […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kars’a Giderim Kars’a

Elimde lisedeki edebiyat öğretmenim Hayrettin Günay’ın anılarından oluşan kitabı var: “Güzel Yurdum Kars’a Giderim Kars’a: Yurt Denemeleri” adını üstlenmiş. Kapağında Kars kalesinin gece görünüşünün fotoğrafı var. Yengi Yayınlarından Haziran 2025’te yayımlanmış ve 266 sayfadan oluşuyor. Hocamın hatıratı Ankara’da atama torbasından öğretmenlik kurasını çekmesiyle başlıyor. Kurada Posof Lisesini çekmiştir. Yıl 1976 ve Posof’ta iki yıl öğretmenlik […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnoandragoji Nedir?

Etnoandragoji Okul, yazının bulunuşundan sonra açıldı, birkaç bin yıllık bir geçmişi var. Oysa eğitim-öğretim insanlığın başından beri vardır. İnsanlar, çocuklarına yaşamını sürdürebilme becerilerini bir an önce öğreterek hayatta kalmalarını sağlamak zorundaydı. Bu açıdan eğitimin ilk ve halen geçerli olan amacı çocuklara hayatta kalmayı öğretmektir. Yaşayakalmak, doğal tehlikelerden korunmak olduğu kadar, üretim yapmayı öğrenmeyi de gerektiriyordu. […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Türkiye’de Etnopedagoji Biliminin Gelişimi

Değerli meslektaşlarım,[1] Bugün sizlere Türkiye’de etnopedagoji biliminin gelişimini ve Türk etnopedagojisinin temel dinamiklerinden söz edeceğim. Konuşmamı, son günlerde Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) ile Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) ortak yayını olarak çıkan “Türk Dünyası Etnopedagojisi” adlı kitaptan söz ederek bitireceğim. Etnopedagoji Kavramı Etnopedagoji, bir toplumun kendi geleneğinden getirdiği deneyimle ülküselleştirdiği “ideal insanı” […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

1915 Ardahan-Kars Kırgını

Çarlık Rusya’sı 1877-78 Osmanlı-Rusya Savaşında Atabek Yurdu’nda birçok yeri işgal ve ilhak etmişti. Bu yerler arasında Ardahan, Kars, Artvin gibi yerler de vardı. Ahıska’yı zaten Edirne Anlaşmasıyla ele geçirmişti. Bölgeyi de içine alan coğrafyada Ermeniler devlet kurmak istiyordu ve bu projeyi Rusya ve müttefiki İngiltere gibi ülkeler de destekliyordu. Ermeni ırkçılığının minik bir sorunu vardı: […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Editörden

Sunuş Eğitişim Dergisi’nin bu sayısında bölgesel bir çalışma yapmayı yeğledik: Türkiye’nin kuzeydoğusu. Bu bölge İlhanlılardan beri oluşan bir etnogenezle özgün bir kültür bölgesi haline gelmiştir. Bu bölgenin tarihteki adı Atabek Yurdu’dur. 19 ve 20. yüzyıllarda bölgeye yönelik emperyalist ve ırkçı saldırıların yarattığı tahribattan Türk ve Türk jeokültürüne yakın toplumlar başta demografik ve kültürel olmak üzere […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Posoflu Âşıklar ve Kars’ın Kadirbilirliği!

Âşık Zülali (1873 – 1956), Atabek Yurdu’nda 20. yüzyılının başındaki büyük ozanlarından biridir. Adı devrinin büyükleri olan Narmanlı Âşık Sümmani, Çıldırlı Âşık Şenlik gibi ozanlarla birlikte anılır. Kendisi Azerbaycan’da ceditçi okullarda öğretmenlik, Türkiye’de ozanlık ve imamlık yapmıştır. Toplanabilen şiirleri birkaç yazar tarafından yayınlanmıştır. Bu derlemelerden en kapsamlı olanı Yunus Zeyrek tarafından hazırlanan Posoflu Zülali adlı […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Âşık Üzeyir (Fakiri) ve Ahıskalı Hasta Hasan

Ahıskalı Hasta Hasan (1762-1866)[1] bir halk ozanıdır. Aslen Ahılkelek’te doğmuş ama oradan Ahıska’ya taşınmış. Taşınmasının nedeni Rusya’nın 1828’de bölgeyi işgal etmesi ve dışarıdan bölgeye Ermeni nüfus taşıyarak bölgenin demografisini zorla değiştirme girişimi üzerine yaşanan etnik çatışmalardan ötürüdür. Yaşadığı Dırqına köyüne yerleştirilen göçmen Ermenilerin, Türklerin mal ve mülklerine “çökmeleri” sonucu evini barkını bırakıp Ahıska’ya göçmüştür. Adındaki […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Türk Dünyasının Dayanışması

Benden önceki kuşak idealist ve milliyetçi bir kuşaktı. Bu tuhaf bir şey değildir. İnsan olan vatanını, milletini, ülkesini, devletini sever. Bu sevgi başka ülke ve kavimlere düşmanlık taşımadığı sürece saygıdeğer bir duruştur. Yok oluştan “kanla ve irfanla” bir devlet kuruyorsunuz! Ulusal coşku üst düzeyde. Sohbetlerin konusu savaş anıları… O ortamda büyüyorsunuz. Okulda ilk defa Türk […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Gece Yarısı Tutuklanmayı Beklemek

Tahir Hamut İzgil, (2025). Gece Yarısı Tutuklanmayı Beklemek: Bir Uygur Şairinin Soykırım Tanıklıkları. Timaş Yayınları. Çin’in Doğu Türkistan’da sergilediği baskılar edebiyata da konu olmuştur. İzgil’in ödüllü yapıtı bunlardan birisidir. Kitabın arka kapağında şunlar yazılı: “Çin 2017’de Doğu Türkistan’ı devasa bir açık hava hapishanesine çevirdi. Kitlesel tutuklamalar, toplama kampları ve sözde eğitim merkezleri… Modern Uygur şiirinin […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Aydınlanma Mücadelesinde Dış Türklerle “Eğitim” Dayanışması

Tarihsel Özözet 15. yüzyılda henüz Amerika yeni fark edilmiş, Avustralya ve Antarktika bilinmiyordu. Dünyanın üç kıta olduğu sanılıyordu. Bu Afro-Avrasya’nın adı “eski dünya”dır. Eski dünyanın 16. yüzyıl haritalarında dikkati çeken ise irili ufaklı birçok Türk devletinin var olmasıdır. Bunlardan bazıları Osmanlı Devleti, Akkoyunlular, Özbek Hanlığı, Kırım Hanlığı, Altınorda, Timurlular İmparatorluğu, Delhi Sultanlığı, Sibir Hanlığı ve […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Sunuş

Sunuş Eğitişim Dergisi’nin bu sayısında Uygurlar ve Doğu Türkistan’ı konu edindik. Uygurlar, Türk kültürüne büyük katkılar yaptığı gibi, evrensel kültüre de önemli katkı sağlamış bir uygarlığın temsilcisidir. Türkiye ile arasında binlerce km uzaklık olsa da kardeşlik ve gönül bağı hiç kopmamıştır. Anadolu’da öbek öbek Uygur yerleşimleri vardır. Yüzlerce yıllık kültür ve değerlerimiz ortaktır. Yine de […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Erken Uyananların Trajedisi

Uygarlığın zirvelerine çıkıp kendilerine ve insanlığa büyük bilgiler sağlayan toplumlar da çöker. Çöken toplumlarda cehalet, sefalet, ahlaksızlık ve daha birçok olumsuzluk kol gezer. Sonra içlerinden bazıları uyanır. Bunun böyle gitmeyeceğini, durumu değiştirip düzeltebileceğini söylerler. Bunlar erken uyanan kişilerdir ve kaderleri genellikle cahil ahlaksızların elinde trajik biçimde sonlanır. İran’ın Azerbaycan eyaletinden büyük şair Muhammed Hüseyin Şehriyar, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Aile İnsanın Yuvası, Milletin Temelidir

Dünya genelinde uzun süredir aile karşıtı bir program uygulanıyor. Ailenin kötü ve modası geçmiş bir kurum olduğu, bir insana (hayat yoldaşına) yıllarca katlanmanın sıkıcılığı dillere dolanıyor, ihanet ve aldatmanın kaçınılmazlığından söz ediliyor, yuva kurmanın pahalı, çocuk yetiştirmenin masraflı, zahmetli ve zaman alıcı olduğu propagandası bulabildikleri her kanaldan topluma şırınga ediliyor. Bu kötü propaganda evlenme çağında […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Sunuş

Eğitişim Dergisi’nin 20. yılının 80. sayısı çok özel bir tarihe denk geldi: Cumhuriyetimizin 100. yıldönümüne! Eğitişim Dergisi, yayın siyasasında yurduna ve ulusuna bağlılık ve hizmeti ilkelerinin üst sırasında tutan bir dergi olarak bu değerli yıldönümünün sevincine katılıp, ulusal bilinci uyanık tutma görevini yapmalıydı. Bu sayı, bu niyetin ürünüdür. *** Türk Kara Kuvvetleri, 2232. yıldönümünü kutlarken […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

İkinci Karabağ Savaşı’ndan Notlar

Azerbaycan’ın İkinci Karabağ Savaşı Günlerinden Notlar Aşağıdaki notları 2020 yılındaki Azerbaycan-Ermenistan arasında yaşanan savaş sırasında medya haberlerine dayanarak almıştım. Fazlaca dokunmadan aynen yayınlıyorum. 30 Eylül 2020 Kafkasya… Ermenistan, Sovyetler Birliği’nin dağıldığı günlerin kaotik ortamında komşu ülke olan Azerbaycan’a saldırdı ve topraklarının 1/5’ini işgal etti. Hocalı’da katliam yaptı, insanlık suçu işledi. Bir milyonun üstünde insan kendi […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Uluslararası Etnopedagoji Sempozyumu Yapıldı

Kars’tan yayın yapan akademik Uluslararası Etnopedagoji Dergisi’nin girişimiyle 26 Nisan 2025 günü düzenlenen etnopedagoji sempozyumu başarıyla yapıldı. Sempozyumun tam adı “Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu Anısına Uluslararası Küreselleşme ve Yapay Zeka Ekseninde Etnopedagoji: Eğitimde Sosyokültürel Yaklaşımlar Sempozyumu”ydu. Bu uluslararası sempozyum, Bursa Uludağ Üniversitesi ile Kafkas Üniversitesi’nce desteklendi ve Türk Dünyası Kültür ve Sanat Derneği’nin (Türk-San) uzmanlaşmış […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Uygarlık Tarihinden Ders

İslam Dünyası’nda bilimde yükseliş 8. yüzyılda başlamıştı. Ortadoğu’nun barbarları tarafından bastırılıp çökertildi. Kalanlar Endülüs’e sığınmıştı. Uygarlık bu kez de Batılı barbarların saldırısına uğradı; 1482’de Endülüs de imha edildi. Osmanlı, 1482’de gemiler göndererek Endülüs Yahudilerini katliamdan kurtardı ve İstanbul’a taşıdı. Safarad Yahudileri. Bunlar İstanbul’a geldiklerinde matbaaları olan çağın ilerisinde, gayet uygar insanlardı. Osmanlı’ya önemli katkıları oldu. […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kerem ile Aslı Öyküsündeki Segre/Posof Ayrıntısı

Halk öyküleri geçmiş yüzyılların ürünüdür. Kuşaktan kuşağa, kulaktan kulağa anlatılageldiği için sürekli gelişmiş ve ideal kıvama ulaşmış yazınsal ürünlerdir. Üretilmesinde, geliştirilmesinde ve aktarılmasında çok sayıda halk ozanının katkısı olmuştur. Modernleşme öncesinde kitaplar ve okul yaygın değildi, yeni kuşakların eğitimi ve kültür aktarımı sözlü olarak yapılırdı. Sözlü kültür ise folklora dayalıydı. Folklor, eğitim ve kültür deposuydu […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnik Temizliğin Temizlikçileri

SSCB, 1937-1944 yılları arasında bazı etnik grupların topluca ve zorla yerlerini değiştirmiştir. Volga Almanları, Koreliler, Çeçenler, Karaçaylar, Kumuklar, Nogaylar, Kırım Tatarları ve Ahıska Türkleri gibi. Bu yapılanlar aşağıda açıklanacağı üzere etnik temizliktir. Bu yazının konusu, Ahıska ve Kırım Türkleridir. Bir kısım çevre, bu yüz kızartıcı durumu, kurbanların yurttaşlık ahlakına uymadıkları için sürgünü hak ettikleri biçiminde […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Savruk Düşünceler – 26

Kurucu A. O. Sukhov. tarafından yazılan “Etnopedagoji ilkelerinin ortaya çıkarılmasının temel aşamaları: Kısa bir tarihsel inceleme” başlıklı makalede, Volkov tarafından geliştirilen ve genç bir bilim dalı olan etnopedagojinin dünyaya yayıldığı dile getirildikten sonra, çeşitli ülkelerde etnopedagojiyi kuranların adları sayılıyor: “… Türkiye’de İkram Çınar, …” Bazen dışarıdan bir göze takılmak daha anlamlıdır. Kripto! Bir fitne türü […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Almanya – İsviçre Gezim

Temmuz’un 4’ünde Sabiha Gökçen Havaalanı’ndan Frankfurt’a uçtuk. Yolculuk üç saat sürdü. Sakin bir yolculuktu. Kitap okudum. Uçaktan iner inmez polis karşıladı. Merdivende pasaport kontrolü yaptılar. Böyle uygulamayla ilk kez karşılaştım. Uçakta elde edilmesi gereken sanık tipli bir yolcu vardır diye düşündüm. Ancak bina girişinde yine pasaport kontrolü… Yanımda Türkçe konuşan ve Almanya’da yaşadığını tahmin ettiğim […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Sunuş

Eğitişim Dergisi’nin 21. yılının 83. sayısı çok özel bir yıla denk geldi. 2024 Macaristan-Türkiye Kültür Yılı’na. 1923’te imzalanan Türk-Macar Dostluk Anlaşmasının 100. yılı geride kaldı. Bu hatırayı canlı kılmak ve ilişkileri daha da geliştirmek için 2024 yılı “Macaristan – Türkiye Kültür Yılı” olarak duyuruldu. Kuşkusuz tarihteki Türk-Macar ilişkileri çok daha gerilere gitmektedir. Eğitişim Dergisi, yayın […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Macaristan ve Türkiye

Türkiye’de sıradan bir yurttaş için Avrupa hatta Batı âdeta tek ülkedir! Birçok ülke olduğunu bilir ama hepsini terazinin aynı kefesine koyar ve aynı gözle görür. Okuyan, araştıran ve özellikle de ulusal ve tarih bilincine sahip olanlar ise Avrupa toplumlarının birbirinden oldukça farklı olduğunu, Macaristan’ın ise Türkiye’ye bir hayli yakın durduğunu, çok eskiden de özel bir […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Temiz Türkçe

Dil bir iletişim ve anlaşma aracıdır. Sözcükler ne kadar kolay anlaşılırsa, anlamı ne kadar iyi bilinirse, diğer sözcüklerle oluşturduğu anlam ağıyla ne kadar uyumlu ise insanlar arası anlaşma da o kadar iyi olur. Sözcüklerin anlamı birçok yolla öğrenilebilir. Dilin mantığını çözen bir çocuk daha önce duymadığı ve anlamını bilmediği bir sözcükle karşılaştığında kökünden-ekinden o sözcüğün […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kitaplar Arasında

Katkeldi Bişkek ile Aytmatov’un köyü olan Şeker’in arası aklımda 40 km diye kalmış. Aytmatov’un anıtkabri olan Ata-Beyit’e giderken Şeker köyünün içinden geçiliyor. Ata-Beyit yaklaşık iki km daha yukarıda. Şeker köyüne iki defa gittim. Temmuz ve Ağustos aylarıydı. İlk dikkatimi çeken bitki örtüsüydü. Tarlalar bereketli görünüyor ve yerden adeta ot fışkırıyordu. Meralar bizim köydeki koruk çayırlardan […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Üniversitede Yatay Geçiş Ölçeği (ÜYGÖ) Geliştirme Süreci

Öndeyiş: Aşağıdaki ölçek geliştirme sürecini 2011 yılında çalışmıştım. Ölçeği geliştirdikten sonra bu ölçekle bir araştırma yapıp, makale olarak yayınladım. Ölçek geliştirme sürecini de ayrı bir makale olarak yayınlamayı planlamıştım ancak zamanla unuttum. 2024 yılı başında bir araştırmacının ölçeğimi kullanmak istemesi üzerine durumu hatırladım ancak ölçek geliştirme sürecini etraflıca yazıp akademik bir dergide yayınlamak için vaktim […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Türkiye’nin Kahraman oğlu Kemal Yoldaş’a

  Türkiye’nin Kahraman oğlu Kemal Yoldaş’a [1] Arkadaşım, sen yürüdün, yürüdün, İngilizi memleketden kürüdün. Senin adın tarihlerde galacax, Geyretinle millet heyat bulacax. Goy var olsun Türk’ün şanlı esgeri! Dönmez Kemal Paşa yolundan geri. Birincisi sensin İslâm elinde, Halq üçün harb etdin, silâh belinde.   Maksud Şeyhzade Özbekistan-1921       [1] Kaynak: Karakaş, Ş. (2010). […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Cumhuriyet’in İkinci Yüzyılına Girerken

“Kanla irfanla kurduk biz bu cumhuriyeti” diye başlar Harbiye Marşı. Askeri okul marşıdır ve askerdeyken sık sık söyletilirdi. Hoşuma giderdi. Bazı sözcükleri anlayamazdım ama anladıklarım bile üzerinde düşünmeye ve değerlendirme yapmaya yeterdi. Cumhuriyetin büyük bir savaşım sonucunda kurulduğunu, bu kuruluşta kan ve irfanın birlikteliğini düşünmek başlı başına çarpıcı olurdu. Kurmakla kalmayıp onu koruma kararlılığını da […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Cumhuriyetin “Tarih” Ders Kitabının Bazı Nitelikleri ve Ön Sözü Üzerine

Avrupa’da yaşanan Rönesans, Reform ve Aydınlanma Devrimi ile bunların sonucunda ortaya çıkan Sanayi Devriminin yol açtığı modernleşmeyi Doğu toplumları sonradan anlayabilmiş ve karşı atak yaparak gelişme farkını kapatmak istemiştir. Osmanlı, Rusya ve Japonya birbirine yakın zamanlarda başladıkları “çağdaşlaşma” savaşımında bir yüzyıl içinde başarılı olurken Osmanlı Devleti aynı başarıyı gösterememiştir. Bunun birçok nedeni vardır ve nedenlerden […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

“Devlet Türk’ün Ülke Yurttaşlarındır”

Etnik sorunları olan, bu sebepten kaynaklandığı ileri sürülen terör olayları yüzünden on binlerce yurttaşını kaybetmiş, milyarlarca dolar harcamış ve toplumsal dokusu tahrip edilmiş bir ülkeyiz. Bu sorundan da nasıl kurtulacağını araştıran pek çok kişi vardır. Birçok Avrupa ülkesi. 18. yüzyılda uluslaşma sürecini tamamlamış, yani etnik grupları bir potada eritip alaşım haline getirmiştir. Metalleri eritip karıştırmak […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bireysel Silahlanmaya Hayır (mı?)

Bireysel Silahlanmaya Hayır (mı?) Bizde eskiden her erkeğin kuşağında kılıç yarısı bir kama, her kadının tumanında da bir hançer bulunurmuş. 1930’larda bunları taşımak yasaklanmış. Hatta toplamışlar. İlçedeki demircilik ve bıçakçılık zanaati neredeyse bitmiş. Bıçak yapan birkaç usta da artık hobi tatmini yapıyor. Kama yasaklansa da bıçak ile tabanca taşıma geleneğini sürdürdük. Bizde bıçağı olmayan hiçbir […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Dijital Bölünme

Dijital Bölünme Toplumlar çeşitli etkenlerle bölünür, saf tutarlar. Sağlı-sollu, köylü-şehirli, gelenekçi-modern… Bilişim toplumuna geçeli beri yeni bir bölünme ortaya çıktı. İnternete erişip bilgi-bilişim eyleyenler ve eyleyemeyenler. Akıllı telefon kullanarak bilgiye erişenler sosyal medya ve diğer bilgiye erişim olanaklarına sahip oldukları için gelişmeleri hızlı izlemek, hızla refleks göstermek ve tavır almak olanağına sahiptirler. Erişemeyenler ise adeta […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları – 7

İlgi, bilgi, marifet, hikmet ve iltifat… Türkiye’de uluslararası kitap deyince uluslararası saygınlığı olan, mümkünse yabancı bir ülkede yayınlanan kitap akla geliyor. Bir de değişik uluslardan bir kadronun bir araya gelerek/getirilerek yayınlandığı kitaplar var. Bu kitabımız hem değişik uluslardan yazarların emeği hem de uluslararası saygınlığı olan bir yayınevinin yayını olarak önemlidir. İçeriğine zaten güveniyoruz. Kaldı ki, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kars’ta Anıtlar

Aleksandr Nevski ve Kars Eğitim uzmanları ders kitaplarına o kadar çok şey sığdırır ki, onu ancak başka bir uzman görüp anlamlandırabilir. Tarih eğitimi üzerine çalışan değerli dostum Prof. Dr. Özgür Aktaş son zamanlarda farklı ülkelerin ders kitaplarını inceliyor. Bu arada Rus tarih kitaplarına da bakmış, yazmış. Makalesinden bir resim dikkatimi çekti. Ruslar henüz kabile-prenslik iken, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Savruk Düşünceler – 25

Kargalar ve Bülbüller Bilgeler uyarmış: “Kargaların çok olduğu yerde bülbüller susar.” Bilindiği gibi ikisi de kuştur, ikisi de öterek ses çıkarır. Seslerinin kendi kulaklarına nasıl geldiği bilinmez ama biz insanlar karga seslerini kaba, çirkin, ritmsiz, melodisiz bir kakafoni olarak algılarız. Bülbülün sesi ise güzeldir ve onu dinlerken ses bizi güzeltir, mest oluruz. Doğada gözlemlenen bir […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Yeşil Kuşak Projesi

  Birinci Dünya Savaşı, korkunç yıkımlara yol açmış, insanlığı sarsmıştı. Irkçılık ve mezhepçilik yüzünden herkes, her yerde saldırı tehdidinde ve diken üstünde duruyordu. Aydınlar insanlık için çareler ararken sosyalizm bir umut olarak öne çıktı. Her sorunu çözebilecek reçetelerinin olduğunu söylüyorlardı. Kâğıt üzerinde iyi görünüyordu. İnsanlığı sosyalizm kurtarabilirdi! *** Rusya’da devrim olmuştu. Demek ki iktidarı elde […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Genceli Nizami’den Oğluna Öğüt

Genceli Nizami, Türkiye’de hak ettiği kadar tanınmayan Azerbaycan Türk’ü bir düşünür ve şairdir. Mevlâna Celaleddin Rumi türü şair-filozof bir kalem ustasıdır. Öykülerini edebiyatın şiir türünü kullanarak anlatmıştır. Nizami, şiirlerini Fars dilinde yazmak zorunda kalmıştır. Bunu, şiirlerini takdim ettiği Şirvan şahının isteği üzerine yaptığını belirtir. O dönemde yazı ve şiirleri Farsça veya Arapça yazma eğilimi de […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

“Masallar Bize Ne Anlatır”

Bu soru cümlesi Yücel Feyzioğlu’nun yazdığı bir kitabın adıdır. İlk yayınlandığında tam da bu soruya yanıt arıyordum. İlaç niyetine almıştım ve nitekim ilaç gibi geldi. Bir hayli yararlandım. Yeni baskısı yapılmış, daha bir güzeltilmiş. Okulsuz zamanların müfredatı folklorun içindeydi. Folklor, yani halk bilimi… Halkın geleneklerini, masallarını, hikâyelerini ve inanışlarını inceleyen bilim… Folklor, etnopedagojinin en önemli […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları-6

Etnopedagoji Nedir? Etnopedagoji nedir? Ne anlama gelir? Etnopedagoji hakkında neleri bilmek gerekir? Etnopedagoji iyi bilinen ama adı yeni duyulan, yeni bir eğitim bilim dalının adıdır. Halkın geleneksel eğitimi demek mümkündür. Kapsamlı bir tanım vermek gerekirse şu söylenebilir: “Etnopedagoji; bir toplumun çocuk yetiştirmeye ilişkin tarihin derinliklerinden geliştirerek taşıdığı etnik-ulusal bilgi ve bilinci, yetişkinliğindeki yükümlülükleri taşıması için […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Posof Metristir

Morbet çağımda hodaklık da yaptım. Yine de çocuktum. İşten kalan zamanlarımda kendime ilginç ciciler bulur, oyuncak yapar, oyun oynardım. Benim oyuncaklarım beşli mavzer mermi kovanlarıydı. Tarlalardan topluyordum. Tarlalar sürüldükçe ortaya çıkıyordu. Bütün uyarılara rağmen yere bakarak yürüyordum; depresif bir çocuk olmalıyım… Öyle yürüyünce mermi bulmak da kolay oluyordu. İçleri toprak doluydu. Boşaltıp, yıkayıp kurutuyor, öyle […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Bizim Ahıskalı Aslı

Önce biraz Tarih… Rusya 1700’lerin sonunda Kafkas Dağlarını aşmış ve Güney Kafkasya’ya girmiştir. Yol gösterici papazların kılavuzluğunda 1800’lerde Ahıska, Ardahan, Kars’a doğru ilerlemiştir. Ahıska birkaç kez kuşatma ve saldırıyı püskürtmüş, Kars gibi yerler düştükten sonra yine gerçek anlamda büyük bir direnişten sonra 1828’de Rusya’nın işgaline uğramıştır. Tarihe geçmiş muhteşem bir direniş ve korkunç trajediler vardır. […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları 4

Masallara Gömülü İletiler Masallar sözlü kültürün en etkili müfredat araçlarından biridir. Masalların etkisi geçmişte kalmış değildir; yine etkisini sürdürmektedir. Masallar elbette kurmacadır ve eğitim aracı olarak düşünüldüğünde aktardığı iletiler ve vurguladığı değerleri incelemek etnopedagojinin görevlerinden biridir. Geleneksel masallarda cümleler arasında gömülen, bazen masalla doğrudan ilişkisi olmayan cümleler araya sıkıştırılır. Bu cümlelerdeki iletiler çocuklara sanki özellikle […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Capcanlı Bir Şenliktik!

Bizde “halk”, “kitle”, “toplum” gibi adlar yoktur; biz insanlara “şenlik” deriz. “Bizim şenlik” hane halkı demektir. “Köyün şenliği” de köy halkı anlamına gelir. İnsanlara, kalabalıklara “şenlik” diyen bir kültüre mensubum. Ben çocukken köyde şenlikler çoktu. Şenlik, şenliklerde şenlenirdi. Şenlik, koç katımında şenlik yapardı. Yaylaya çıkmak bir şenlik, inmek başka, yayık zamanı seyranı başka şenlikti. Şenlik, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Mankurtlaşma Üzerine Notlar

Kim kimdir sözlükçesi Tuhaf bir mankurtlaşma dönemindeyiz. Mankurtlar mankurt olmayanları mankurtlukla suçlandırıyor! Mankurt sayılma ölçütlerini anlatmak gerekiyor. Yazdımdı ama… Mankurt: Mankurt sözcüğü bir ad niteleyicidir, sıfattır ancak ad olarak da kullanılmaktadır. Özdeğerlerine yabancılaştırılmış hatta özdeğerlerine karşı mücadele eden mankafalı kişi. Eğitim politikası açısından mankurtlaştırma tanımını Neden ve Nasıl Mankurtlaştırılıyoruz adlı kitabımda şöyle yapmıştım: “Mankurtlaştırma; bir […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları-3

  Etnopedagoji Okumaları Bilim yolundan çıkınca akıl kullanımından da vaz geçilir. Doğru ve yanlışı belirlemede kullanılan ölçüt bir anda ortadan kalkar. Ak ile kara birbirinden ayrılmaz olur, belirsizlik olur ve grileşme başlar. Türkiye, grileşme yüzünden rasyonel bir toplum olamamanın sancılarını birçok boyutta çekiyor. Bu boyutlardan biri de ahlâkî boyut. Karakterli insan yetiştirmekte sıkıntı yaşanıyor. Karakterli […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Köy Enstitüleri Üzerine Değiniler

Köy Enstitülerinin Düşün Babası Sorunu Köy Enstitüleri, Türkiye’nin kendi ihtiyacından hareketle, kendine özgü öğretmen, sağlık memuru ve toplumsal kalkınma uzmanı yetiştirme modelidir. Düşünce kökü olarak Meşrutiyet’e kadar gider ancak Kemalist dönemde (1923-1938) fikir olgunlaştırılmıştır. Atatürk’ün vefatından sonra 17 Nisan 1940’ta savaş ortamında çok yoksul koşullarda açılabilmiştir. Bu okullar CHP zamanında açılmış ve CHP zamanında kapatılmıştır. […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları-2

Tarihte örneği az bulunur zamanlardan geçiyoruz. Yaşadığımız “Korona Durumu” dünya ekonomisini daha şimdiden vurdu. Bu durumun birkaç ay sürmesi halinde büyük çöküşler göreceğiz. Önemli toplumsal çalkantılar yaşanabilir. Binlerce şirket batabilir, yüzbinlerce kişi işsiz kalabilir. İşsizlik büyük bir faciadır. Afrika atasözünde denildiği gibi “Aç insan değerlerini yer.” Aile faciaları, boşanmalar, kadın cinayetleri, sokak çocuklarında artış, suç […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Etnopedagoji Notları 1

İnsan türünün düşünsel seyrine bakınca genelden özele, uzaktan yakına doğru bir yaklaşım izlediği görülür. İlk gelişen bilim uzaklarla ilgilidir ve adı Astronomidir. Yakına gelmek için çok uzaktan başlanmıştır. En yakındaki yani beyin ise az bilinen organdır. Beyin araştırmaları yakın zamanlarda ivme kazandı ve insanlar için hala gizlerle doludur. Genelden özele yaklaşımıyla insan mantığının önce bütünü […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Savruk Düşünceler – 20

Elleştiriş – Kitabınızla ilgili bir eleştirim olucaktı? + Konunun uzmanı mısınız? – Hayır, ama… + Eleştirmek bilgi sahibi olanların hakkıdır. Siz soru sorabilirsiniz. Anlayamadığınız hususu söyleyin size daha basitçe anlatayım. – Kem küm… + Küm küm… Cehl! Adam ne kitap okuyor ne de sözlü kültüre dair geçmişin adap-erkan bilgisine sahip! Bu şahsın kendine faydası yok, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Aşık Zülali’nin Eğitim Anlayışı

Âşık Zülâli’yi Anarken [1] “Bizde eskiden herkes şair doğardı.” Türk kültürü ve edebiyatıyla ilgilenenlerin biraz da hayıflanarak söylediği bu söz Atabek Yurdu için geçerli değildir. Atabek Yurdu derken, Ahıska Paşalığı veya Çıldır Eyaletinin bakiyesi olan Ahıska, Ardahan, Artvin, Kars ve Erzurum’u ve buradaki “Yerli” kültürünü kastediyorum. Bu bölgede ne âşıklık geleneği bitti ne de şair […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Rakı Sosyolojisi: Dem Kültürü

Osmanlı Devleti, 1918 yılında Azerbaycan ve Dağıstan’daki kargaşayı durdurmak ve Bakü petrollerinin başkalarının eline geçmesini önlemek gibi gerekçelerle Azerbaycan’a gönderilmek üzere Kafkas İslam Ordusu’nu kurar. Genel Kurmay Başkanı Enver Paşa’dır. Birinci Dünya Savaşı zamanlarıdır ve Azerbaycan o sıralarda Rusya’nın işgali ve tehdidi altındadır. Azerbaycan’ın aydınları da bu orduyu çok istemektedirler. Enver Paşa hem bu istek […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Atabek Yurdu Yazıları

  Atabek Yurdu ve Ahıska Yazıları Atabek Yurdu Özel Sayısına Sunuş Doç. Dr. İkram Çınar Ahıska ve Posof Bölgesinde Türk Varlığı – Prof. Dr. Ahmet Ocak Atabegler Yurdu Ahıska Bölgesinde Kıpçak Varlığı ve Faaliyetleri Üzerine – Dr. Azad Dedeoğlu Bir Serhat Eyaletinin Muhafazası: Osmanlı Devleti’nin Ahıska’yı Elde Tutma Stratejileri – Doç. Dr. Fadime Tosik Dinç […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Türkistan Seyahati Gözlemleri

  Temmuz 2016’da Kazakistan’ın Merke şehrindeydik. 1 Temmuz 2016 günü Atatürk Havalimanından Bişkek Havalimanına uçtuk. Atatürk Havalimanı birkaç gün önce yaşanan ve 43 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan İşid adlı terör örgütünün izlerini hala taşıyordu. Hava alanı personelinden kaybedilenlerin fotoğrafları sergileniyordu. Ülkemizden üzgün biçimde ayrıldık. Dönüşümüz da tatsızdı; ülkemizde bir grup subay cuntası, ülke yönetimini […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Okulda Değişim ve Toplam Kalite

BİR DEĞİŞİM ÖYKÜSÜ Bu yazıda “değişim yönetimi”, “değişime direnme”, “toplam kalite yönetimi” ve “örgütsel öğrenme” konuları, bir öykü kurgusu içinde işlenmektedir. Böylesi bir yaklaşımın uygulayıcılar açısından daha işlevsel olacağı düşünülmektedir. Okulda Değişim Gereksinimi Durağanlar mahallesindeki Dönüşüm İlköğretim Okulu’nun değişimci müdürü Önder Yenilikçi, okulunun etkililik ve verimliliğinin her geçen gün düştüğünün farkındaydı: Öğretmenler yaptıkları işten gurur […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Şehriyar’ın “Maarifimiz” Şiiri Üzerine

İran sınırları içinde yer alan Güney Azerbaycanlı şair Muhammed Hüseyin, şiirlerinde “Şehriyar” mahlasını kullanır. 1906’da İran’ın Tebriz şehrinde doğmuş, 1988’de vefat etmiştir. Şiirlerini Azerbaycan Türkçesinde ve Farsça ile yazmıştır. Babası avukattı. İlk öğrenimini doğduğu şehirde tamamlayan şair, Medrese-i Talibiye’de aldığı Arapça ve Arap Edebiyatı eğitiminin yanı sıra, Fransızca da öğrendi. 1921 yılında Tahran’a giderek Dar-ül Fünun […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Doç. Dr. İkram Çınar’ın Yazıları

  Doç. Dr. İkram Çınar İkram Çınar, öğretim üyesi, eğitim bilimci ve yazar… Posof Lisesi’nden sonra Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği Programını bitirerek sınıf öğretmeni oldu. Kahramanmaraş (Afşin) ve Malatya’da görev yaptı. Öğretmenlik yaparken İnönü Üniversitesi’nde Eğitim Yönetimi ve Denetimi programını bitirdi ve İlköğretim Müfettişi olarak atandı. İnönü Üniversitesi’nde, Eğitim Yönetimi ve Denetimi alanında bilim […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Şehir Kalkınması ve Üniversite

Kalkınma, toplumun refah düzeyini artırmak için ekonomi, bilim, sanat, demokrasi gibi birçok alanda gelişmek anlamını taşır. Kalkınma sadece paranın herkeste ve bol miktarda bulunması demek değildir; insanların daha üst düzeyde, daha insanca yaşaması anlamına gelir. Ekonomik olarak gelişmiş olmakla beraber kalkınmamış çok sayıda ülke bulunmaktadır. Ekonomi gelişmiştir ama sanat, spor, eğitim, demokrasi, özgürlük ve temel […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Gezi Olaylarının Ardından Bir Bakış

Farklı biçimli gösteri ve protesto, demokrasilerde yasal bir haktır. 12 Eylül 1980 öncesinde insanlar sokak protestolarına çok çıkardı. Öyle 300-500 kişi filan değil, on binler, yüz binler olurdu. Yönetim bundan memnun olmasa da, pek şikâyetçi görünmüyordu. Başbakan Süleymen Demirel, “yürümekle yollar aşınmaz, bırakın yürüsünler” demişti. Bu yürüyüşçülerin Türkiye’nin daha iyi olması için fikirleri vardı, ideolojik […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Tebriz Seyahatinden Gözlemler

Biliyorum, doğru etmiyorum ama son yıllarda bayramlarda gevşemek yerine geriliyorum. “Bayram” uygulaması, kavramın bendeki anlamını karşılamıyor, kendi içeriğinde değil ve sanki bu haliyle bayram yaparak ona ihanet ediyormuşuz ve ben alet olmak istemiyormuşum gibi… Haksızlığa karşı bir şey yapamamak ama rahatsız olmak… Geldiğim nokta, “ben almam, alana da mani olmam” noktası oldu. Durum bu olunca, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Kadınların Ne Giyeceği…

“28 Şubat” öncesinde başını örtmediği için teokratların zulmüne uğrayan kadınlarımıza… Yaşım müsait, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (Eski Rusya) henüz Doğu toplumlarının liderliğini yaptığı dönemde TRT kırk yılda bir Amerikan medyasından aldığı Sovyetlerden haberler de verilirdi ve genellikle Sovyet parlamentosunu gösterirdi. Oradan aklımda kalanlar görüntülerden biri de başörtülü, kaftanlı, hatta peştamallı kadın vekillerdi. Belli ki köyünden […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Mervenur Nasıl Giyinsin?

Başlığı gördükten sonra bu yazıyı okumayanları kınayamam. Hatta “sana ne” diyen, akıllarını gündem mühendislerinin kullanımına sunmamış olanlara saygı ve hayranlığımı peşinen belirtirim. Yanlış, hatta saçma gibi görünse de bilgi toplumuna ilişkin kavram ve sorunların tartışılması gereken ülkemizin gündemindeki en can alıcı sorulardan biri ne yazık ki bu, hem de yıllardır!.. “Kadınlar nasıl giyinsin?” Tarihimiz boyunca […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Sarıkamış, Sarıkamış

Sarıkamış, çocukluğumun geçtiği, ortaokulu okuduğum güzel bir kasabadır. Kışın turizme açılan kayak tesisleri, Ruslardan kalan ve halen ordumuzca kullanılan tarihi binaları ve Birinci Paylaşım Savaşı sırasında yaşadığımız felaketin geçtiği yer olarak hatırlarım. Tarihteki önemli olayları unutmamak gerekir. Gençliğe geçmişi öğretip ona göre geleceği kurmalarını öğütlemiş oluruz. Bunu yapıyoruz ama bu işte bir tuhaflık sezmeye başladım. Son birkaç […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Vatan, Millet…

Müsebbibi ister küreselleşme, emperyalizm, sömürgecilik, isterse mankurtlaşmış okumuşların akıl tutulmaları olsun, sonuçta Ortadoğu ve Balkanlar başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde ulusal değerlere saldırı başlatılmıştır. Saldırının hedefi ulusu bir arada tutan temel kavramlardır. Üzerinde anlaşılmış, uzlaşılmış kavram ve koşullar bozulmakta ve millî mutabakatlar ortadan kaldırılmaktadır. Anayasada yazılı olan, üzerinde bütün milletin anlaştığı bu hususları birçok […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Mankurtlaştırma Sürecinde Ateş Suyu Etkisi

Giriş [1] Anadolu, ilk uygarlıkların ortaya çıktığı bir yer ve biz Anadolu’da yaşıyoruz. Bu topraklar çeşitli uygarlıkların kurulup geliştiği bir alan üzerindedir. Burada kurulan devletlerin hemen hepsi dünyanın önemli olaylarında belirleyici olmuştur. Hitit, Lidya, Roma, Selçuklu, Osmanlı Devleti bunlar arasındadır. Bu topraklarda yaşayıp da yeterince etkin ve öncü rol oynayamayan devlet sadece biziz. Kuşkusuz, uygarlıkları […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Eğitişim Nedir?

Eğitişim; insanların insandaşlarının insanlaşma sürecine sundukları katkının paylaşılmasıdır. Kavram olarak yeni olsa bile, insanlar binlerce yıldır insanlaşma sürecini paylaşmaktadırlar. İnsanlaşma nedir? İnsanlaşma, insanı diğer canlılardan ayırarak onu uygarlığın sahibi yapan erdem ve değerlere sahip olma, onu benimseme, özümseme ve yeni katkılar yapma sürecinin ürünüdür. Bu süreç ve ürün paylaşılabilir. İnsan olmak ve insanlaşmanın ürünlerinden yararlanmak, […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Künye

EĞİTİŞİM DERGİSİ ISSN 1307 – 1785 Üç Aylık Eğitim, Bilim ve Sanat Dergisi Süreli Yayın Sahibi, Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Editörü Dr. İkram Çınar İnternet Adresi egitisim.gen.tr Adres: Kafkas Üniversitesi, Dede Korkut Eğitim Fakültesi, KARS Tel. +90474 225 11 50 / 1442 Yazı, öneri ve taleplerinizi için e-posta: ikramcinar[at]gmail.com Web Tasarım   Eğitişim Dergisi […]

Yazının devamı İçin tıklayınız

Yayın İlkeleri

YAYIN VE YAZIM İLKELERİ Eğitişim Dergisi, insanın insanlaşma sürecine katkıda bulunmayı amaçlayan dolayısıyla ağırlıklı olarak eğitim alanında yayın yapan bir dergidir. Eğitim merkezli olmakla birlikte diğer bilim ve sanat alanlarında da özgün araştırma makalelerini, derlemeleri ve çevirileri, şiir, deneme gibi yazıları yayınlayan popüler elektronik bir dergidir. Dergi üç ayda bir yayımlanır. Yayın İlkeleri Dergide ağırlıklı […]

Yazının devamı İçin tıklayınız