Elimde lisedeki edebiyat öğretmenim Hayrettin Günay’ın anılarından oluşan kitabı var: “Güzel Yurdum Kars’a Giderim Kars’a: Yurt Denemeleri” adını üstlenmiş. Kapağında Kars kalesinin gece görünüşünün fotoğrafı var. Yengi Yayınlarından Haziran 2025’te yayımlanmış ve 266 sayfadan oluşuyor.
Hocamın hatıratı Ankara’da atama torbasından öğretmenlik kurasını çekmesiyle başlıyor. Kurada Posof Lisesini çekmiştir. Yıl 1976 ve Posof’ta iki yıl öğretmenlik yapmış. Bunun bir yılında da benim edebiyat öğretmenim oldu.
İnsanların okul yıllarında çok sayıda öğretmeni olur. Öğretmenlerin hepsinin bireyin karakterinin biçimlenmesinde ve akademik yapılanmasında emek ve katkıları vardır. Mutlaka vardır. Ancak bir de unutulmayarak sık sık yad edilen öğretmenler vardır. Onlar, öğrencinin kritik bir anındaki dokunuşlarıyla aşamadıkları eşikleri, basit bir dokunuşla aşmalarını ve çözemedikleri açmazları minik bir hareketle çözmelerini sağlayarak öğrenciyi yola koyarlar. Geriye gaza basmak kalır. Öğrenci alır başını gider. Aslında her bir öğretmenin meslek yaşamında birçok öğrencisine böyle el vermişliği vardır. Bana el veren hocalarımdan biri Hayrettin Günay’dı.
Kitap, emekli olduktan sonra eski görev yerlerini yeniden ziyaret ederken tutulan gezi notları ile önceki anıların harmanlanmasıyla yazılmış. Tanıdık bir yazarın kitabını okumanın ilginçlikleri vardır. Örneğin yazarın sesi kulağınızdadır ve kitabı içinizden onun sesiyle okur gibi olursunuz. Yazarı tanımanın veya tanışmanın okuyucuya kazandırdığı bir ayrıcalıktır bu.
İlk görev yeri olan Posof’un güçlü bir halk edebiyatı vardır. Neredeyse her köyde âşık vardı. Âşık Üzeyir (Fakiri), Âşık Zülali ve Âşık Müdami ise ulusal düzeyde tanınan halk edebiyatçılarıydı. Sözlü kültür güçlüydü ama bu edebiyat pek kayıt altına alınmamıştır. Hayrettin Günay’ın kısa süreli görevi sırasında derleme çalışmaları yaptığını görüyoruz. Bu derlemelerini daha önce günlük yazılarını yazdığı Yeşilgiresun gazetesinde yazı dizisi olarak yayımlamıştı. Bunlardan bazılarına bu kitapta yer vermiş.
Günay, Posof ve köylerinden insan lakaplarından türkü ve manilere, çocuk oyunlarından halk danslarına, bilmecelerden masallara kadar 1970’leri Posof’undan birçok folklor ürünü derleme örneklerine de bu kitabında yer vermiş.
Hayrettin Günay’ın diğer kitabı kemençe ile ilgili. “Kültür Hazinemiz Kemençemin Üstüne” adını taşıyor. Kemençe ile ilgili yazılarından oluşuyor. Görele Belediyesi’nin desteğiyle 2022 yılında Arı Sanat Yayınlarından çıkmış. Etnomüzikoloji açısından önemli bir kitap olduğunu düşünüyorum. İçinde hem kemence ve bölge müzik tarihiyle ilgili kapsamlı bilgiler var hem de çok sayıda notaya alınmış türkü bulunuyor.
Hayrettim Günay’ın halkbilim çalışmaları onu konunun uzmanı haline getirmiştir. Yazılarının önemli kısmı konusunda ilk yazı olduğundan birçok konuyu başlatmış oldu ve çok sayıda atıf aldı. Hakkında belgesel çekimi yapıldı ve Giresun Üniversitesinde İlkay Yıldız tarafından yüksek lisans tezi yazıldı: “Hayrettin Günay ve Halkbilim Çalışmaları”.
Hocam Hayrettin Günay yazarak üretmeye ve yerel gazetede köşesinde ışımaya devam ediyor.
Sağlıklı, huzurlu yıllar diliyorum.